Spoljna sabotaža studentskog protesta: Da li je tokom 15 minuta tišine iskorišćen zvučni top?
Tišina na studentskom protestu u Beogradu od 15 minuta koja je počela u 19 časova prekinuta je u 19 sati i 12. minuta.
Slavija, 15. mart (Foto: FoNet / Milica Vučković)
Prekid je izazvala panika među okupljenim studentima i građanima i stampedo koji je istovremeno nastao na više lokacija na potezu od Slavije do Terazija, Skupštine Srbije, pa čak i kod Brankovog mosta.
Šta se dogodilo?
Tokom 15 minuta tišine zvuk šištanja, nalik na vozilo koje se zaleće u masu, širio se iz pravca Terazija ka Slaviji. Istovremeno su nepoznati ljudi sa kapuljačama i maramama preko lica sinhronizovanom akcijom počeli da na više lokacija (otprilike pet-šest) rukama veoma jako odguruju ljude usred mase, dok istovremeno trče i viču: „Beži, beži, beži, ide, beži, beži!“
Zvuk i sinhronizovana akcija odgurivanja izazvala je paniku u velikom delu mase, pošto je većina povervala da se neko vozilo stvarno zaleće kroz ljude. Međutim, to je i u teoriji i u praksi bilo nemoguće jer je policija od rane zore blokirala sve glavne pravce ka centru grada i fizički zagradila bilo kakve prolaze u ulice u kojima se odigravao protest.
Panika u masi izazvala je stampedo u kojem su mnogi ljudi, naročito žene i deca, pali na beton i pretilo im je ozbiljno povređivanje usled mogućeg gaženja od strane drugih ljudi.
Srećom, većina ljudi je u roku od nekoliko sekundi ostala pribrana i počela da viče: „Stani, stani, sve u redu, stani!“, što je uspelo da brzo donese smirivanje i spreči ozbiljnije povređivanje.
Ko je izazvao incidente?
Verovatno protivnici studentskih protesta. Ceo događaj pratilo je bacanje izuzetno jakih petardi i kamenica iz Pionirskog parka ka učesnicima studentskih protesta.
Policija je umesto da uhapsi izgrednike iz Pionirskog parka, najpre (logično) sprečila osvetu mase prema „stanovnicima“ parka, a potom je (nelogično) sprovela represiju prema učesnicima studentskih protesta u neposrednoj blizini parka.
Da li je korišćen zvučni top?
Neobičan zvuk visoke akustike koji se brzo širio velikim prostrom, razdaljinom većom od kilometra, može biti zvučni top za razbijanje demonstracija. U pitanju je tehnologija koja koristi akustiku, odnosno zvuk visoke frekvencije, nalik šištanju, a u cilju izazivanja panike među velikim masama i koji ima samo psihološki efekat.
Mediji u Srbiji tvrdili su 2023. godine da je MUP tajnom nabavkom došao u posed nekoliko zvučnih topova. MUP Srbije ovo nije ni demantovao, ni potvrdio.
Na društvenim mrežama se posle prekida 15 minuta tišine šire snimci sa zvukom šištanja koji je izazvao paniku, a u snimcima, na kojima se poredi korišćenje zvučnog topa u drugim zemljama sa večerašnjim zvukom, zaista deluje kao da jeste upotrebljena ova tehnologija.
MUP Srbije bi morao da objasni šta je zvuk koji se širio masom tokom 15 minuta tišine, kao i ko su ljudi koji su dodatno unosili paniku. Ukoliko jeste upotrebljen zvučni top ili neka pirotehnička sredstva koja su izazvala paniku, policija bi morala da saopšti ko su odgovorni, i po čijem su nalogu to uradili. I na kraju, ukoliko je zvučni top upotrebila BIA ili MUP, onda bi to svakako moralo da ima političke i krivično-pravne posledice.
Zvučni top je inače u većini zapadnih zemalja zakonom zabranjen za upotrebu kao sredstvo za razbijanje masovnih demonstracija.
Vlada Živanović/Kompas