Ko je na Balkanu pod američkim sankcijama?

U Sjedinjenim Američkim Državama trenutno je na snazi 398 aktivnih sankcija pojedincima, kompanijama i organizacijama sa Zapadnog Balkana: na Bosnu i Hercegovinu odnosni se 177, na Srbiju 80, na Kosovo 60, zatim Severnu Makedoniju 46, Albaniju 23, Crnu Goru 11 i na Hrvatsku jedna.

Razlozi

SAD su sankcije za ovaj region izricale u najvećoj meri u dva vremenska perioda:

•             Od 2001. do 2004. zbog ratnih zločina, destabilizacije zemalja i ugrožavanja mira posle raspada Jugoslavije.

•             Od 2021. godine, a koje se uglavnom odnose na korupciju, ugrožavanje mira i stabilnosti, te na invaziju Rusije na Ukrajinu.

Sankcionisani

U prethodne četiri godine su sankcionisani brojni visoki zvaničnici, poput predsednika Republike Srpske u BiH Milorada Dodika, ministara u Vladi Srbije Aleksandra Vulina i Nenada Popovića, bivšeg premijera Severne Makedonije Nikole Gruevskog, nekadašnjeg predsednika Srbije i Crne Gore Svetozara Marovića, te bivšeg premijera Federacije BiH Fadila Novalića.

Glas Amerike napravio je prvu pretraživu bazu podataka koja obuhvata sve sankcije. Većinu sankcija, kako se vidi iz baze, izrekao je OFAC (341) i one su razvrstane po različitim listama. Najbrojnija je “Balkans” (152 osobe i 16 kompanija i organizacija), gde su, između ostalih, Radovan Karadžić, Veselin Šljivančanin, Milan Martić i Ratko Mladić, članovi porodice Slobodana Miloševića, ali i organizacije poput  Četničkog ravnogorskog pokreta i Oslobodilačke vojske Kosova.

A tu je i Dodik; razlog: podrivanje institucija BiH, rad na kreiranju paralelnih institucija u RS, koruptivne aktivnosti, te etno-nacionalistička retorika.

Osim „Balkans“, tu su liste „GLOMAG“ (52; sankcije uvode se zbog ugrožavanja ljudskih prava, korupcije i kriminala), na kojoj su Zvonko Veselinović i Milan Radoičić i „Russia-EO 14024“ (18; zbog podrške štetnim aktivnostima Rusije protiv SAD i njenih partnera, uključujući pomoć ruskoj vojnoj industriji i kršenje međunarodnog prava), na kojoj je Naftna industrija Srbije.

Posledice

Najčešće posledice su zabrana ulaska u SAD, blokiranje imovine i poslova u SAD, kao i zabrana poslovanja sa američkih firmama i državljanima, što za mnoge sankcionisanje i ne igra neku važnu ulogu.

Od marta 2024, američke vlasti su upozorile banke u BiH da ne bi trebalo da posluju sa sankcionisanim osobama i kompanijama, pa su banke počele da zatvaraju račune, te sankcionisani više nisu mogli da primaju plate. U RS su otvarali nove firme kako bi izbegli sankcije, ali su ih američke vlasti brzo otkrivale.

J.J./Vreme

Više o ovome pročitajte na: