Dva veka Matice srpske u senci napada na studente i novinare

Iz ugla predstavnika vlasti “najjača poruka poslata je brojnošću i dostojanstvom građana koji su se u velikom broju okupili ispred Srpskog narodnog pozorišta, dajući podršku i poštovanje Matici srpskoj”. To je deo objave gradonačelnika Novog Sada Žarka Mićina, koji se grupi ljudi, među kojima su bili i napadači na studente i novinare, zahvalio “što stoje uz vrednosti koje Matica dva veka čuva i razvija”.

A da se osnivači Matice srpske danas “verovatno prevrću u grobu zbog svojih naslednika na čelu te institucije, pred čijim su očima pretučeni studenti i novinari”, ocena je Nezavisnog društva novinara Vojvodine. Iz tog su udruženja naveli i da nasilje od sinoć nije incident, već politička poruka “da vlast više ne pokušava da glumi demokratiju, već otvoreno demonstrira silu, kao osnovni metod upravljanja društvom”.

Novinari na meti nasilnika

Na mirnom protestu građana policijski kordoni blokirali sve prilaze Pozorišnom trgu. Taj trg odnosno plato ispred Srpskog narodnog pozorišta mesto je gde su se već u popodnevnim satima okupljale pristalice vladajuće Srpske napredne stranke, a incidenti su izbili oko 20 časova.

Nekoliko studenata uspelo je da prođe pripadnike policije, ali su ih gotovo odmah okružili muškarci koji su počeli da ih guraju, udaraju i vređaju. Na dostupnim snimcima vidi se trenutak kada jedan od njih udara devojku, dok je drugi nasilno gura i udara joj glavom u zid.

Na snimcima se jasno vide i njihova lica, a građani i novinari brzo su ih identifikovali kao osobe sa kriminalnim dosijeima, koje su i ranije viđane ispred stranačkih prostorija SNS-a, ili su već zabeleženi njihovi napadi na studente i demonstrante.

Dok su snimali fizičke nasrtaje koji su se događali pred njihovim očima i telefonima, napadnuti su i novinari. Urednik i novinar portala “Razglas”, Žarko Bogosavljević, novinarka “Storyteller-a” Brankica Matić, saradnica “Univerzitetskog odjeka” Milica Stevanović, a u radu je ometana i ekipa Televizije N1.

Urednika “Razglasa” okružilo je nekoliko nasilnih muškaraca, koji su ga pribili uz zid, udarali ga, istrgli mu telefon iz ruku i nastavili da ga gaze na zemlji. Ceo napad je zabeležen, a video je, zajedno sa krivičnom prijavom i indicijom ko je napadač, jutros predat Višem javnom tužilaštvu u Novom Sadu. Asocijacija nezavisnih elektronskih medija saopštila je da očekuje hitno privođenje i procesuiranje nasilnika.

“Indeks je za studente”

Kada je prošle nedelje Matica srpska najavila da će se na svečanosti povodom dvesta godina postojanja te kulturne i naučne institucije, uz patrijarha Srpske pravoslavne crkve, okupljenima obratiti i predsednik Srbije Aleksandar Vučić, zborovi građana i studenti pozvali su na protest uz poruku “Nisi dobrodošao”. To bi bila njegova druga poseta Novom Sadu u kratkom periodu, nakon što prethodno u taj grad nije došao od 5. novembra 2024.

Više puta je predsednik države od pada nadstrešnice sa zgrade Železničke stanice najavljivao održavanje mitinga u gradu obeleženom tragedijom, ali se ti skupovi nikada nisu dogodili. Tako je, nakon 15 meseci, u Novi Sad prvi put stigao iznenada i nenajavljeno, u jutarnjim satima 8. februara, kada je održao kratak govor na Sajmu zavičaja, a potom sa stranačkim kolegom Milošem Vučevićem pojeo indeks sendvič u obližnjoj prodavnici brze hrane. Na zvaničnoj stranici na društvenim mrežama objavljen je snimak predsednika, kako okružen funkcionerima prelazi par desetina metara do kioska sa sendvičima, a kasnije i kako zajedno provode vreme na Petrovaradinskoj tvrđavi.

Gradonačelnik Novog Sada Žarko Mićin nazvao je to “slobodnom šetnjom po Novom Sadu” i dokazom da je “još jedna ogromna laž opozicije (da Vučić ne sme to da učini, prim.aut.) pala u vodu”. Iako je Aleksandar Vučić objavio da zbog priprema za put u Indiju neće doći u Novi Sad, protest nazvan “Indeks je za studente” nije otkazan. Naprotiv.

U univerzitetskom kampusu se oko 17 časova u ponedeljak okupilo više hiljada građana, koji su na poziv studenata, krenuli u protestnu šetnju do zgrade Pokrajinske vlade, nekoliko stotina metara udaljene od mesta održavanja svečane akademije, Srpskog narodnog pozorišta.

Policijski kordoni i blokirani prolazi

Na prvi kordon Interventne policije građani i studenti naišli su na raskrsnici kod Banovine. Bulevar Mihajla Pupina bio je preprečen a put ka centru grada i Srpskom narodnom pozorištu potpuno blokiran sa nekoliko policijskih marica i policajaca u opremi za razbijanje demonstracija. Građane, studente i novinare su sa druge strane kordona, uz cinične osmehe, snimale ekipe “Informera” i “Novosadske televizije”.

Iako vidno obeleženi u žutim press prslucima, novinari drugih medija nisu dobijali dozvolu policije da prođu na drugu stranu.

Kako se približavalo vreme početka svečane akademije u Srpskom narodnom pozorištu, građani su okolnim putevima uspeli da priđu centru grada, ali su ih na svim prilazima Pozorišnom trgu dočekali policijski kordoni. Uz vidno negodovanje i zvižduke dočekivali su zvanice koje su, sa pozivnicama u rukama, pokušavale da dođu do SNP-a.

Čule su se uvrede na račun predsednika države i prvog čoveka Srpske napredne stranke i nekadašnjeg gradonačelnika Novog Sada, Miloša Vučevića, kojima su građani jasno poručili da nisu dobrodošli. A uz povike “Ruke su vam krvave” i da ih smatraju odgovornim za tragediju za koju još niko nije odgovarao.

S druge strane, Miloš Vučević, jutro nakon događaja nasilje koje su počinili batinaši bliski stranci koju predvodi ne spominje. Umesto toga, na društvenim mrežama priča o “pokušaju proterivanja srpskih institucija iz Novog Sada i ovog dela Srbije i napadu na velikodostojnike Srpske pravoslavne crkve”, poredeći događaje od sinoć sa onima na Cetinju.
Jesmo li mi sinoć bili u istom gradu i zašto bivši i sadašnji gradonačelnik odbijaju da vide krvave studentske glave?

Ili su možda nasilnici, čija lica ostaju zabeležena na snimcima, neki novi “junaci”.
Nataša Kovačev /Kompas

Pročitajte i